HEO SỐT CAO, ĐI KHẬP KHIỄNG, SƯNG KHỚP, CO GIẬT – CẦN LƯU Ý NGAY
Heo, đặc biệt là heo sau cai sữa, đột nhiên sốt cao, bỏ ăn, đi lại khó khăn, sưng khớp. Một số con có thể run, mất thăng bằng, co giật, nằm liệt hoặc chết nhanh.
Đây là những biểu hiện cần lưu ý đến bệnh liên cầu khuẩn ở heo, do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra.
Tuy nhiên, các triệu chứng trên có thể gặp ở nhiều bệnh khác nhau. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu để kết luận.
1. Với những dấu hiệu trên, heo có thể đang mắc bệnh gì?
Liên cầu khuẩn ở heo là bệnh nhiễm trùng do Streptococcus suis (S. suis) gây ra.
Vi khuẩn có thể tồn tại ở đường hô hấp trên của những con heo khỏe mà không gây bệnh. Khi heo stress, sức đề kháng giảm hoặc có tổn thương niêm mạc, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và gây bệnh.
S. suis có thể gây nhiều thể bệnh, trong đó đáng chú ý là:
- Nhiễm khuẩn huyết.
- Viêm màng não.
- Viêm khớp.
- Viêm phổi.
- Viêm nội tâm mạc.
- Có thể gây chết nhanh ở thể cấp tính.
👉 Vì vậy, liên cầu không chỉ là bệnh viêm khớp. Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu và hệ thần kinh, bệnh có thể diễn biến rất nhanh.
2. Nguyên nhân và yếu tố thuận lợi
Tác nhân gây bệnh
Bệnh chủ yếu do Streptococcus suis.
Vi khuẩn có thể lây truyền qua:
- Tiếp xúc trực tiếp giữa heo.
- Dịch tiết đường hô hấp.
- Heo mang vi khuẩn nhưng chưa biểu hiện bệnh.
- Vết thương hoặc tổn thương trên da, niêm mạc.
- Dụng cụ và môi trường bị nhiễm bẩn.
Những yếu tố làm bệnh dễ bùng phát
- Heo vừa cai sữa.
- Chuyển chuồng, ghép đàn.
- Vận chuyển.
- Mật độ nuôi cao.
- Chuồng ẩm, bẩn.
- Thay đổi nhiệt độ đột ngột.
- Stress.
- Sức đề kháng giảm.
- Có các bệnh hô hấp hoặc bệnh nền khác.
👉 Nói đơn giản: Vi khuẩn có thể đã tồn tại trong đàn, nhưng khi heo bị stress hoặc sức đề kháng giảm, vi khuẩn có cơ hội xâm nhập và gây bệnh.
3. Dấu hiệu nhận biết
Biểu hiện phụ thuộc vào vị trí nhiễm trùng và mức độ bệnh.
Thể nhiễm khuẩn huyết
- Sốt cao.
- Bỏ ăn.
- Ủ rũ, nằm nhiều.
- Yếu nhanh.
- Có thể tím tái.
- Trường hợp nặng có thể chết đột ngột.
Thể viêm màng não
Đây là một biểu hiện rất đáng chú ý:
- Đi loạng choạng.
- Mất thăng bằng.
- Run.
- Nằm nghiêng.
- Đạp chân bất thường.
- Co giật.
- Có thể ngửa đầu hoặc khó đứng.
- Trường hợp nặng có thể hôn mê và chết.
Thể viêm khớp
- Khớp sưng.
- Khớp nóng, đau.
- Heo đi khập khiễng.
- Cứng chân.
- Không muốn đứng hoặc di chuyển.
Các thể khác
S. suis cũng có thể liên quan đến:
- Viêm phổi.
- Viêm nội tâm mạc.
- Viêm đa màng.
- Nhiễm trùng toàn thân.
👉 Dấu hiệu thần kinh xuất hiện đột ngột ở heo sau cai sữa là một dấu hiệu cần xử lý rất nhanh.
4. Chẩn đoán bệnh liên cầu
Không nên chỉ nhìn thấy heo co giật hoặc sưng khớp rồi kết luận ngay là liên cầu.
Chẩn đoán cần kết hợp:
Lâm sàng
Đánh giá:
- Tuổi heo.
- Sốt.
- Viêm khớp.
- Dấu hiệu thần kinh.
- Hô hấp.
- Tỷ lệ mắc và chết trong đàn.
Bệnh tích
Tùy thể bệnh có thể gặp:
- Viêm màng não.
- Viêm khớp.
- Viêm phổi.
- Viêm nội tâm mạc.
- Nhiễm trùng huyết.
Xét nghiệm
Có thể lấy mẫu phù hợp để:
- Nuôi cấy và định danh S. suis.
- PCR.
- Xác định chủng khi cần.
- Kháng sinh đồ để hỗ trợ lựa chọn thuốc.
👉 Lấy mẫu đúng thời điểm và đúng vị trí rất quan trọng, đặc biệt khi heo đã được sử dụng kháng sinh.
5. Bệnh liên cầu có điều trị được không?
Có.
S. suis là vi khuẩn nên kháng sinh có vai trò quan trọng trong điều trị.
Tuy nhiên, bệnh có thể diễn biến rất nhanh, đặc biệt ở thể nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não.
Phát hiện và điều trị càng sớm thì cơ hội kiểm soát bệnh càng tốt.
Những con đã tổn thương thần kinh nặng có thể có tiên lượng kém hơn.
6. Xử lý khi nghi heo mắc liên cầu
Bước 1: Điều trị sớm
Khi phát hiện những con có biểu hiện:
- Sốt cao.
- Co giật.
- Mất thăng bằng.
- Sưng khớp.
- Yếu nhanh.
→ cần đánh giá và xử lý sớm, không nên chờ bệnh lan rộng mới can thiệp.
Bước 2: Điều trị kháng khuẩn
Lựa chọn kháng sinh cần dựa vào:
- Tình trạng bệnh.
- Khả năng thâm nhập vào vị trí nhiễm trùng.
- Lịch sử sử dụng thuốc của trại.
- Độ nhạy của vi khuẩn.
- Kháng sinh đồ nếu có.
- Hướng dẫn của bác sĩ thú y và nhãn thuốc.
⚠️ Không nên tự ý phối nhiều kháng sinh hoặc đổi thuốc liên tục khi chưa đánh giá đáp ứng.
Bước 3: Điều trị hỗ trợ
- Đảm bảo nước uống.
- Bổ sung điện giải khi cần.
- Hỗ trợ dinh dưỡng.
- Kiểm soát sốt, đau và viêm theo chỉ định.
- Giữ heo ở môi trường yên tĩnh, giảm stress.
Bước 4: Xử lý yếu tố thuận lợi
Kiểm tra:
- Mật độ nuôi.
- Thông thoáng.
- Vệ sinh chuồng.
- Quy trình cai sữa.
- Ghép đàn.
- Các bệnh hô hấp hoặc bệnh nền.
7. Phòng bệnh liên cầu
Giảm stress
Đặc biệt chú ý giai đoạn:
- Cai sữa.
- Chuyển chuồng.
- Ghép đàn.
- Vận chuyển.
Hạn chế các thao tác gây stress không cần thiết.
Vệ sinh chuồng trại
- Giữ chuồng khô sạch.
- Vệ sinh và sát trùng đúng quy trình.
- Hạn chế tổn thương da và chân.
- Kiểm soát mật độ nuôi.
Quản lý đàn
- Hạn chế ghép đàn không cần thiết.
- Cách ly heo bệnh.
- Kiểm soát heo nhập đàn.
- Theo dõi đàn sau cai sữa.
Vaccine
Có thể sử dụng vaccine phòng S. suis phù hợp trong những chương trình phòng bệnh được xây dựng cho từng trại.
Tuy nhiên, hiệu quả vaccine phụ thuộc vào chủng vi khuẩn, sản phẩm vaccine và tình hình dịch tễ của trại.
Lịch tiêm cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và bác sĩ thú y.
8. Câu hỏi thường gặp
Heo sưng khớp có chắc chắn bị liên cầu không?
Không. Viêm khớp có nhiều nguyên nhân. Cần kết hợp với sốt, dấu hiệu thần kinh, bệnh tích và xét nghiệm để xác định.
Heo co giật có phải chắc chắn là liên cầu?
Không. Co giật có thể do nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu heo sốt cao + rối loạn thần kinh + chết nhanh, liên cầu là một trong những nguyên nhân cần được kiểm tra.
Liên cầu có chữa được không?
Có, đặc biệt nếu phát hiện sớm và lựa chọn kháng sinh phù hợp. Nhưng những trường hợp đã tổn thương thần kinh nặng có thể khó hồi phục.
Tại sao điều trị liên cầu nhưng bệnh vẫn tái phát?
Có thể do:
- Vi khuẩn không nhạy với thuốc đang sử dụng.
- Điều trị quá muộn.
- Liều hoặc thời gian dùng thuốc không phù hợp.
- Stress vẫn kéo dài.
- Chuồng trại không đảm bảo.
- Có bệnh nền làm suy giảm sức đề kháng.
- Heo mang vi khuẩn trong đàn vẫn tồn tại.
Làm thế nào để phòng liên cầu tốt?
Tập trung vào:
Giảm stress + vệ sinh chuồng + quản lý đàn tốt + kiểm soát bệnh nền + vaccine phù hợp + phát hiện sớm heo bệnh.
9. Kết luận
Liên cầu khuẩn là bệnh do Streptococcus suis gây ra, thường đáng chú ý ở heo sau cai sữa và heo đang chịu stress.
Khi heo xuất hiện:
Sốt cao + bỏ ăn + đi lại khó khăn hoặc sưng khớp, đặc biệt nếu kèm run, mất thăng bằng, co giật hoặc chết nhanh, cần nghĩ đến nhiễm S. suis và tiến hành chẩn đoán phù hợp.
Không nên chỉ dựa vào một triệu chứng để kết luận.
Nguyên tắc kiểm soát:
Phát hiện sớm → chẩn đoán → điều trị kháng khuẩn phù hợp → chăm sóc hỗ trợ → giảm stress → xử lý yếu tố thuận lợi → phòng bệnh chủ động.
Với liên cầu, tốc độ xử lý rất quan trọng. Đặc biệt khi đã xuất hiện dấu hiệu thần kinh, cần can thiệp sớm vì bệnh có thể tiến triển nhanh và gây tỷ lệ chết cao.
Sản phẩm tham khảo tại Thú Y Trường Lê PIG VET
Các sản phẩm dưới đây có công dụng ghi trên nhãn liên quan đến bệnh trong bài. Thuốc kháng sinh chỉ dùng khi đã có chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ thú y.
- Cefquin: Cefquinome, có chỉ định liên cầu khuẩn, Glässer, viêm phổi (thuốc kê đơn)
- Aziflucin: Azithromycin + Flunixin, có chỉ định liên cầu khuẩn, hạ sốt, kháng viêm (thuốc kê đơn)
Chưa chắc nguyên nhân? Nhắn Zalo 0989 089 943 kèm ảnh hoặc video đàn heo để được tư vấn chọn sản phẩm phù hợp.
